เคสของ passport.com ของ Microsoft ในปี 1999 (พ.ศ. 2542) ถือเป็นตำนานคลาสสิกที่ต่างจากเคสของ Google Argentina ครับ เพราะเคสนี้ โดเมนหมดอายุจริงๆ เนื่องจากความสะเพร่าของ Microsoft เอง และที่ “พลเมืองดี” เข้าไปจ่ายเงินแทนได้ เป็นเพราะระบบการจัดการโดเมนในยุค 90s ยังหละหลวมและไม่ได้ป้องกันแน่นหนาเหมือนสมัยนี้ครับ

เรื่องราวที่ทำให้เขาจ่ายเงินให้ได้ และโดเมนยังคงเป็นชื่อ Microsoft มีรายละเอียดดังนี้ครับ:

1. ทำไมคนนอกถึงเดินไปจ่ายเงินแทนได้?

พลเมืองดีคนนี้ชื่อ Michael Chaney เป็นที่ปรึกษาด้านไอทีชาวอเมริกัน คืนนั้นเขาพบว่าระบบอีเมล Hotmail และบริการอื่นๆ ของ Microsoft ที่ต้องผูกกับ passport.com ล่มทั้งหมด เมื่อเขาเช็คสถานะโดเมน (Whois) ก็พบว่ามันหมดอายุเพราะ Microsoft ไม่ได้จ่ายเงิน

ในยุคปี 1999 ผู้ให้บริการโดเมนหลักคือ Network Solutions ระบบของเขาในตอนนั้นมีช่องโหว่ทางเทคนิคที่เรียกว่า “ใครจ่ายเงินก็ได้ เพื่อให้โดเมนทำงานต่อ”

• หน้าเว็บจ่ายเงินของ Network Solutions ยอมให้ใครก็ได้กรอกหมายเลขโดเมน แล้วกดชำระเงินค่าต่ออายุผ่านบัตรเครดิต โดยไม่จำเป็นต้องล็อกอินเข้าบัญชีของเจ้าของโดเมน และไม่ต้องใส่รหัสผ่านใดๆ
• ขอแค่มีเงินจ่าย ระบบก็จะขยายเวลาวันหมดอายุให้ทันที

นาย Michael เลยควักบัตรเครดิตส่วนตัว จ่ายเงินไป 35 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1,300 กว่าบาทในสมัยนั้น) เพื่อต่ออายุให้โดเมนนั้นกลับมาใช้งานได้ต่อ

2. จ่ายเงินให้แล้ว โดเมนกลายเป็นชื่อของ “พลเมืองดี” ไหม?

ไม่เปลี่ยนครับ โดเมนยังคงเป็นชื่อ Microsoft เหมือนเดิมทุกประการ

เพราะสิ่งที่นาย Michael ทำ ไม่ใช่การ “ชิงซื้อโดเมนที่หลุด” แต่เป็นการ “จ่ายหนี้ค้างชำระแทนเจ้าของเดิม”

ตามกฎของโดเมนเนม เมื่อโดเมนหมดอายุ มันจะยังไม่หลุดลอยไปในอากาศให้คนอื่นสวมสิทธิ์ทันที แต่จะเข้าสู่ช่วงเยียวยา (Grace Period) ซึ่งโดเมนจะหยุดทำงาน แต่สิทธิ์ความเป็นเจ้าของยังคงเป็นของคนเดิม (ในที่นี้คือ Microsoft) เพียงแต่รอให้เจ้าของมาจ่ายเงินที่ค้างอยู่

พอนาย Michael เอาบัตรเครดิตไปรูดจ่ายหนี้ก้อนนั้นให้ระบบ ระบบก็แค่มองว่า “อ้อ ได้เงินค่าส่วนต่างแล้ว” จึงเปิดระบบให้ passport.com กลับมาออนไลน์ปกติ โดยไม่ได้มีการแก้ไขชื่อผู้ถือครอง (Registrant) หรือเปลี่ยนกรรมสิทธิ์ใดๆ ทั้งสิ้น

บทสรุปหลังจากนั้น

• พอจ่ายเงินเสร็จปุ๊บ ไม่กี่ชั่วโมงต่อมาระบบอีเมล Hotmail ของคนทั้งโลกก็กลับมาใช้งานได้ตามปกติ
• นาย Michael ได้เขียนบล็อกเล่าเรื่องนี้ขำๆ ว่าเขาเป็นคนช่วยชีวิต Hotmail ไว้ จนเรื่องดังไปถึงหูสื่อมวลชน
• วันต่อมา Microsoft รู้ตัวว่าหน้าแตกครั้งใหญ่ ทางผู้บริหารได้ติดต่อมาขอบคุณ Michael พร้อมกับเช็คเงินสดมูลค่า 35 ดอลลาร์เพื่อคืนค่าธรรมเนียมให้ และมอบของขวัญเล็กๆ น้อยๆ ให้เป็นการตอบแทน

ถ้ายุคนี้มีใครลืมต่ออายุโดเมน เราจะไม่สามารถใช้วิธีนี้ได้แล้วครับ เพราะระบบของ Registrar ทุกเจ้าในปัจจุบันจะบังคับให้เราต้องล็อกอินเข้าบัญชีเจ้าของโดเมนเท่านั้น ถึงจะทำรายการชำระเงินได้ครับ